{"id":6836,"date":"2015-10-21T16:48:10","date_gmt":"2015-10-21T16:48:10","guid":{"rendered":"http:\/\/eastwego.com\/?p=6836"},"modified":"2018-11-09T08:48:12","modified_gmt":"2018-11-09T08:48:12","slug":"three-faces-of-sa-pa-vietnam","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/three-faces-of-sa-pa-vietnam\/","title":{"rendered":"Trzy oblicza Sa Py, Wietnam"},"content":{"rendered":"

\"Sapa<\/p>\n

Sa Pa ma dla mnie trzy r\u00f3\u017cne oblicza. Trzy wizerunki, kt\u00f3re razem zmieszane sprawi\u0142y, \u017ce Sa Pa sta\u0142a si\u0119 moim ulubionym miejscem w Wietnamie, a mo\u017ce i w ca\u0142ej Azji po\u0142udniowo-wschodniej. <\/span><\/p>\n

Pierwsze<\/strong> z nich nie jest zbyt pozytywne. To miasto buduj\u0105ce si\u0119, nie\u0142adne, niejednolite. Miasto, kt\u00f3re niedawno dosta\u0142o du\u017cy zastrzyk pieni\u0119dzy p\u0142yn\u0105cych z turystki, ale nie wie, jak je wykorzysta\u0107. Miasto, kt\u00f3rego mieszka\u0144cy nagle, bez ich woli, do\u015bwiadczyli ogromnego przyp\u0142ywu turyst\u00f3w, zar\u00f3wno z Wietnamu, jak i ca\u0142ego \u015bwiata. Rozw\u00f3j turystyki, rozpocz\u0119ty w latach 90 i maj\u0105cy boom na pocz\u0105tku XXI wieku, zmieni\u0142 Sa P\u0119 nie do poznania, ale wp\u0142yn\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c na mniejszo\u015bci etniczne zamieszkuj\u0105ce s\u0105siaduj\u0105ce wioski. Kobiety, kt\u00f3re wcze\u015bniej sp\u0119dza\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu w swoich wsiach, zajmuj\u0105ce si\u0119 domem i pomagaj\u0105ce w pracach na polu, odkry\u0142y \u017cycie miejskie, gdzie zarobi\u0107 mog\u0105 zdecydowanie wi\u0119cej. M\u0142ode dziewczyny opu\u015bci\u0142y rodzinne strony i zamieszka\u0142y w Sa Pie, zacz\u0119\u0142y same na siebie zarabia\u0107, by\u0107 bardziej niezale\u017cne, korzysta\u0107 z nowych technologii, poznawa\u0107 wi\u0119cej ludzi, w tym r\u00f3wnie\u017c obcokrajowc\u00f3w, sta\u0142y si\u0119 \u201cnowoczesne\u201d, ale r\u00f3wnie\u017c coraz bardziej dalekie od ich rodzinnych tradycji. <\/span><\/p>\n

Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o samych wioskach le\u017c\u0105cych niedaleko Sapy. Wioski, gdzie jeszcze nie dawno nikt obcy nie przyje\u017cd\u017ca\u0142, gdzie nie wszyscy maj\u0105 pr\u0105d i bie\u017c\u0105c\u0105 wod\u0119, a teraz chmary m\u0142odych zagranicznych turyst\u00f3w przychodzi ogl\u0105da\u0107 ich krowy, kurczaki, robi\u0107 zdj\u0119cia przy ci\u0119\u017ckiej pracy na polach ry\u017cowych. W bardzo ciekawej pracy magisterskiej o kobietach z mniejszo\u015bci etnicznej Hmong\u00f3w, autor (lub autorka, nie jestem pewna) pisze, \u017ce starsze pokolenia nie s\u0105 w stanie zrozumie\u0107, dlaczego ludzie sp\u0119dzaj\u0105 pieni\u0105dze i czas, by zobaczy\u0107 ich domy i pola ry\u017cowe. Wci\u0105\u017c nie przyzwyczaili, si\u0119 do tego gwa\u0142townego rozkwitu turystyki. Zainteresowanych szczeg\u00f3\u0142ami wp\u0142ywu turystki na m\u0142ode kobiety z plemiona Hmong odsy\u0142am do ciekawego studium, kt\u00f3re znajdziecie tutaj<\/a>. <\/span><\/p>\n

Sa Pa, kt\u00f3rej ekonomia jeszcze 30 lat temu oparta by\u0142a na drobnym rolnictwie, rozros\u0142a si\u0119, unowocze\u015bni\u0142a. Powsta\u0142o mn\u00f3stwo nowych hoteli, restauracji, kawiarni, agencji turystycznych i sklep\u00f3w z pami\u0105tkami. Jak podaje Wikipedia, liczba turyst\u00f3w wzros\u0142a z 4860 w 1995 roku do <\/span>138 622 w 2005 roku(!), a do dzi\u015b na pewno o wiele, wiele wi\u0119cej. To niesamowita zmiana, na kt\u00f3r\u0105 mieszka\u0144cy nie mieli praktycznie \u017cadnego wp\u0142ywu. Wykorzystali oni to zapotrzebowanie i zacz\u0119li tworzy\u0107 ca\u0142\u0105 turystyczn\u0105 infrastruktur\u0119 praktycznie od zera. Czy udanie? Nie koniecznie. Nowe hotele budowane s\u0105 bez \u0142adu i sk\u0142adu, bez \u017cadnego planu zagospodarowania, z rozmachem, ale te\u017c z ograniczonymi \u015brodkami. Jak na przyk\u0142ad nasz hotel, betonowy zielony bezduszny gmach, znajduj\u0105cy si\u0119 troch\u0119 dalej od centrum ni\u017c najbardziej popularne hotele, gdzie nikt nie m\u00f3wi\u0142 po angielsku, okna nie wyczyszczono jeszcze ze \u015bwie\u017cego tynku, wok\u00f3\u0142 biega\u0142y kurczaki tu\u017c obok szybkich skuter\u00f3w, a hotel by\u0142 ju\u017c otwarty i gotowy na nast\u0119pn\u0105 fal\u0119 turyst\u00f3w w nadchodz\u0105cym suchym sezonie. Widzieli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c budow\u0119 ogromnego hotelu na skaju wzg\u00f3rza, kt\u00f3ry b\u0119dzie w stanie przyj\u0105\u0107 na raz setki turyst\u00f3w, co z tego, \u017ce droga prowadz\u0105ca do niego jest super w\u0105ska i niesamowicie dziurawa.<\/span><\/p>\n

\"Sapa<\/p>\n

\"Sapa<\/p>\n

\"Sapa\u00a0\u00a0\"Sapa \u00a0\u00a0\"Sapa<\/p>\n

Drugie oblicze Sa Py<\/strong> to miasto zimne, deszczowe, spowite g\u0119st\u0105 mg\u0142\u0105, spod kt\u00f3rej nie wida\u0107 nieudanej turystycznej infrastruktury. Miasto ciche, spokojne, wr\u0119cz tajemnicze, \u0142adne. Miasto, gdzie wci\u0105\u017c cz\u0119sto pada elektryczno\u015b\u0107 i ludzie jedz\u0105 w restauracjach przy \u015bwieczkach, lub ha\u0142asie przeno\u015bnych generator\u00f3w. Gdzie kobiety z mniejszo\u015bci etnicznej czerwonych Dao mimo deszczu i ciemno\u015bci siedzi na rogu g\u0142\u00f3wnego placu na ziemi z latarkami czo\u0142\u00f3wkami owini\u0119tymi na swoich czerwonych tradycyjnych turbanach i wyszywa tradycyjne ozdoby na sprzeda\u017c. Lokalni ludzie gromadz\u0105 si\u0119 przy ma\u0142ych przeno\u015bnych stolikach, rozpalaj\u0105 ma\u0142e grille, grzej\u0105 si\u0119 przy ogniu, jedz\u0105 i sprzedaj\u0105 mi\u0119sne szasz\u0142yki przechodniom, a kilka niewielkich sklep\u00f3w z pami\u0105tkami kusi kolorowymi tkaninami r\u0119cznie przygotowanymi przez mniejszo\u015bci etniczne. To tam w \u015brodku lata poczu\u0142am si\u0119, jak w domu podczas \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia, tyle tylko, \u017ce w kr\u00f3tkich spodenkach i podkoszulce Pod\u015bwietlony na pomara\u0144czowo ko\u015bci\u00f3\u0142 w centrum i kolorowe \u015bwiate\u0142ka na drzewach, neony kawiarni i restauracji, ma\u0142e paleniska z mi\u0119sem na poboczach, mg\u0142a i g\u0119sta m\u017cawka dodaj\u0105 Sa Pie tego przytulnego, kameralnego klimatu.<\/span><\/p>\n

\"Sapa \"Sapa \"Sapa \"Sapa\u00a0\u00a0\"Sapa<\/p>\n

\"Sapa<\/p>\n

Trzecie oblicze Sapy<\/strong> jest najpi\u0119kniejsze i najbardziej autentyczne. To oblicze Sapy, a w\u0142a\u015bciwie jej okolic. Miasta po\u0142o\u017conego na wysoko\u015bci 1600 metr\u00f3w i otoczonego dolinami, ze stromymi zboczami poro\u015bni\u0119tymi<\/span> polami ry\u017cowymi. Miasta z pi\u0119knymi widokami na g\u00f3ry, mi\u0119dzy innymi na najwy\u017cszy szczyt Wietnamu, Fansipan licz\u0105cy 3143 m. M<\/span>iejsce, gdzie kolor zielony jeszcze nigdy nie by\u0142 tak intensywny. Gdzie mali ch\u0142opcy uje\u017cd\u017caj\u0105 ogromne bawo\u0142y wodne, a wioskach mieszka wi\u0119cej ma\u0142ych dzieci, ni\u017c doros\u0142ych. Przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez w\u0105skie dr\u00f3\u017cki w okolicy, trzeba ci\u0105gle patrze\u0107 pod ko\u0142a skutera, bo ilo\u015b\u0107 zwierz\u0105t domowych krz\u0105taj\u0105cych si\u0119 wok\u00f3\u0142 jest niebywa\u0142a. Ma\u0142e \u015bwinki, gromadki kurczak\u00f3w i kaczuszek, kociaki i szczeniaki. P\u0142odno\u015b\u0107 nie zna tu granic, wszystko jest m\u0142ode, energetyczne i pi\u0119kne. <\/span><\/p>\n

Na polach ry\u017cowych pracuj\u0105 wszyscy, od najm\u0142odszych, po najstarszych, ale gdy zobacz\u0105 u\u015bmiechni\u0119tego machaj\u0105cego turyst\u0119, oderw\u0105 si\u0119 na chwil\u0119 od pracy i odwzajemni\u0105 u\u015bmiech. Cho\u0107 nie zawsze, czasem, szczeg\u00f3lnie na twarzach starszych, maluje si\u0119 zupe\u0142ne niezrozumienie na turystycznego entuzjazmu i podziwu, dla czego\u015b normalnego, co oni maj\u0105 od zawsze. B\u0119d\u0105c w Sa Pa nie poszli\u015bmy na tak popularny trekking z miejscowym przewodnikiem i noclegiem w wiosce. Woleli\u015bmy odci\u0105\u0107 si\u0119 od turyst\u00f3w i zobaczy\u0107 co\u015b samemu. Wypo\u017cyczyli\u015bmy skuter i skr\u0119cali\u015bmy w najw\u0119\u017csze i najbardziej b\u0142otniste dr\u00f3\u017cki, pchali\u015bmy motor przez ma\u0142e potoki i dziurawe mosty, \u015blizgali\u015bmy si\u0119 \u017cwirze, trz\u0119\u015bli\u015bmy si\u0119 na dziurach i ze strachem mijali\u015bmy liczne usuwiska ziemne. Jednak dzi\u0119ki temu zobaczyli\u015bmy spor\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wiosek i zrobili\u015bmy niezliczon\u0105 ilo\u015b\u0107 zdj\u0119\u0107 g\u00f3r i p\u00f3\u0142 ry\u017cowych. Prze\u017cyli\u015bmy dwa niesamowite dni, podczas kt\u00f3rych nie przestawali\u015bmy si\u0119 zachwyca\u0107 natur\u0105.<\/span><\/p>\n

\"Sapa \"Sapa \"Sapa<\/p>\n

\"Sapa \"Sapa \"Sapa\u00a0\u00a0\"Sapa \"Sapa \"Sapa \"Sapa<\/p>\n

Magda<\/p>\n

Wi\u0119cej zdj\u0119\u0107 z Sa Py tutaj<\/a>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sa Pa ma dla mnie trzy r\u00f3\u017cne oblicza. Trzy wizerunki, kt\u00f3re razem zmieszane sprawi\u0142y, \u017ce Sa Pa sta\u0142a si\u0119 moim ulubionym miejscem w Wietnamie, a mo\u017ce i w ca\u0142ej Azji po\u0142udniowo-wschodniej. Pierwsze z nich nie jest zbyt pozytywne. To miasto buduj\u0105ce si\u0119, nie\u0142adne, niejednolite. Miasto, kt\u00f3re niedawno dosta\u0142o du\u017cy zastrzyk pieni\u0119dzy p\u0142yn\u0105cych z turystki, ale …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6793,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false},"categories":[289,12,18,24,292],"tags":[300,298,296,301,299,302,295,297],"jetpack_featured_media_url":"http:\/\/eastwego.com\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/Sapa-Vietnam-67.jpg","jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5eCDx-1Mg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6836"}],"collection":[{"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6836"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6836\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20126,"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6836\/revisions\/20126"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6793"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/eastwego.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}